Con trỏ chuột của Duy dừng ngay trên dòng xác nhận tử vong lúc 11:47 đêm. Ánh màn hình xanh lạnh quét qua mặt anh, hắt rõ từng sợi bụi lơ lửng trong phòng trọ nóng hầm hập. Quạt tản nhiệt vẫn rít đều, lon trà đá đọng nước dưới cổ tay tôi, còn trong file PDF mở ra trước mắt là một dòng chữ khiến đầu ngón tay tôi lạnh như kim loại: người nhận dạng thi thể lúc 22:14 đêm hôm đó là Victoria Hạ.
Ngay bên dưới là lệnh hỏa táng được ký lúc 7:30 sáng hôm sau.
Nhanh đến mức không kịp để một người xa lạ hỏi thêm một câu.
Duy kéo xuống. Ảnh chụp hiện trường chỉ còn lại một góc bãi xe tầng B3 ám khói, dải băng cảnh báo màu vàng vắt ngang nền xi măng đen, một chiếc giày nữ cháy mất nửa gót nằm lật nghiêng cạnh cột số B3-14. Báo cáo nói thi thể bị bỏng nặng, nhận dạng không thể dựa vào khuôn mặt. Mục dấu vân tay để trống. Mục DNA để trống. Mục thân nhân xác nhận có đúng một chữ ký của Victoria.
Anh không nhìn tôi ngay. Anh mở thêm một file đính kèm khác, cũ hơn, bị ẩn sau lớp log xóa. Đó là email nội bộ gửi từ hộp thư của Victoria đến một công ty môi giới lao động địa phương, thời gian là tám ngày sau vụ cháy.
Tìm nữ, 24-28 tuổi. Không có gia đình gần. Kín tiếng. Bắt đầu ngay. Dùng lại hồ sơ lưu trữ.
Dưới mail là một ảnh chụp màn hình hồ sơ cũ. Góc trên cùng hiện cái tên tôi đã dùng suốt ba năm qua.
Duy chạm một ngón tay lên bàn phím. “Cô không bị vu khống ngẫu nhiên.”
Cổ họng tôi khô đến mức khi nuốt, tai nghe rõ một tiếng khựng nhỏ. “Ý anh là gì?”
Anh mở tiếp một tập tin scan mờ xám. Đó là phiếu tiếp nhận lao động từ một trung tâm việc làm ở tỉnh lẻ. Trên ảnh thẻ, tôi đứng trước tấm phông xanh nhăn nhúm, tóc buộc thấp, mặt gầy hơn bây giờ, áo sơ mi trắng rộng vai. Dòng tên viết tay bên dưới không phải cái tên tôi đang mang ở công ty.
Mai Trúc.
Mực xanh đã nhòe ở đuôi chữ, nhưng vẫn đủ để tôi nhận ra đó là nét chữ của chính mình.
Cái ghế nhựa dưới lưng bỗng cứng như đá. Ba năm qua tôi sống, ký lương, đóng thuế, đeo thẻ nhân viên, nhận những lời chào buổi sáng, tất cả bằng cái tên của một người đã được hỏa táng dưới chữ ký của Victoria. Còn cái tên đầu tiên tôi từng tự viết, cái tên tôi tưởng đã thất lạc ở đâu đó giữa những đợt chuyển chỗ ở, những lần điền mẫu đơn xin việc, lại nằm co quắp trong một file ẩn như một mảnh xương chưa kịp chôn.
Trước khi vào công ty, cuộc đời tôi gọn trong một va-li xám, hai bộ đồ đi phỏng vấn và mấy tờ giấy tùy thân được cấp lại qua trung tâm môi giới. Năm đó trời nóng như thiêu. Trạm xe khách thành phố bốc mùi xăng, mùi mồ hôi và mùi chuối chín từ quầy hàng dưới mái tôn. Tôi bước xuống với đôi giày bít mũi cứng đến mức gót chân phồng rộp, trong túi chỉ còn $46 tiền mặt và một mảnh giấy ghi địa chỉ tòa nhà công ty.
Buổi phỏng vấn diễn ra ngắn đến lạ. Phòng nhân sự thơm mùi hoa ly cắm trong bình thủy tinh, điều hòa lạnh tới mức đầu ngón tay tôi mất cảm giác, còn Victoria thì ngồi ngay đó dù một vị CFO không cần xuất hiện trong vòng phỏng vấn nhân viên cấp thấp. Bà ta nhìn CV của tôi chưa đến một phút rồi ngẩng lên nhìn thẳng mặt tôi rất lâu. Không phải kiểu đánh giá hồ sơ. Là kiểu đo đạc.
Bà ta hỏi tôi đúng hai câu.
Victoria gập hồ sơ lại. Đầu móng tay đỏ chạm rất khẽ lên mép bàn gỗ bóng.
Không kiểm tra thêm. Không gọi người tham chiếu. Không đợi xác minh giấy tờ. Tấm thẻ nhân viên mới còn nóng mùi nhựa được đưa tận tay tôi vào chiều hôm đó, và bộ hồ sơ lưu nội bộ thì do chính Victoria ký duyệt. Tôi còn tưởng mình gặp may.
Giờ nhìn lại, may mắn ngày ấy có hình một cái lưỡi câu.
Trong tuần đầu tiên, đã có những chuyện nhỏ khiến gáy tôi gai lên rồi lại tự vuốt xuống cho qua. Chị lao công tầng sáu nhìn tôi chằm chằm rồi đánh rơi cả xô lau nhà. Một anh kỹ thuật đi ngang phòng máy chủ hỏi nửa đùa nửa thật, “Cô bỏ thuốc lá rồi à?” dù tôi chưa từng hút. Lần khác, khi tôi bước vào thang máy, người đàn ông ở bộ phận vận hành đứng lùi hẳn một bước, như vừa thấy người đáng lẽ không còn ở đó.
Mỗi lần như vậy, Victoria đều xuất hiện rất đúng lúc. Bà ta chặn câu chuyện bằng một nụ cười mỏng, chuyển chủ đề, hoặc gọi thẳng tên tôi bằng chất giọng dịu đến mức nghe lạnh sống lưng. Rồi công việc cuốn đi. Những bảng kê quỹ, phiếu chi, lệnh hoàn ứng, những con số sạch bóng và đều đặn như nhịp tim giả.
Duy mở thêm một thư mục tên Audit_hold. Trong đó là bản báo cáo chưa từng được gửi ra ngoài của người đã chết kia. Cô ấy đã lần theo những khoản tiền mặt biến mất theo đúng một cách thức: mỗi đợt $4,800, rút ở két vào những ngày giao ca hỗn loạn, sau đó bù bằng chứng từ chi khẩn giả. Tổng cộng trong 14 tháng là $86,400. Mỗi khoản cuối cùng đều chảy về một công ty vỏ bọc mang tên Vera Holdings LLC.
Chủ sở hữu hưởng lợi duy nhất: Victoria Hạ.
Có cả một đoạn ghi chú tay đã scan lại, nét bút mạnh và nghiêng, để ở cuối báo cáo.
Nếu tôi không vào được phòng họp sáng mai, hãy mở camera B3 và két quỹ tuần 32.
Sáng mai ấy, người phụ nữ mang gương mặt giống tôi đã không bước vào phòng họp. Cô ấy cháy ở bãi xe tầng hầm, được nhận dạng vội vàng, hỏa táng vội vàng, rồi biến thành một bộ hồ sơ để ba năm sau nhét lên người một cô gái không gia đình.
Duy dựa lưng ra ghế. “Bà ta cần một người giống cô ấy đủ để nếu có ngày phải dùng lại video cũ, tất cả mọi người sẽ tin ngay.”
“Vậy tôi là gì?”
Anh nhìn sang màn hình, không nhìn thẳng vào tôi. “Một bản thay thế sống. Và khi cuộc kiểm tra nội bộ chạm đúng vết nứt cũ, bà ta đẩy cô ra trước.”
Bên ngoài cửa sổ, một chiếc xe tải thắng gấp ngoài hẻm, tiếng phanh kéo dài trên mặt đường ướt làm ngực tôi thắt lại. Tôi cúi nhìn hai bàn tay mình. Tay phải còn vết hằn dây túi xách từ buổi sáng. Tay trái đặt cạnh chiếc thẻ nhân viên bị giật rách. Dưới lớp nhựa bóng, cái tên tôi mang suốt ba năm nay sáng lên như một trò đùa bị để quá lâu dưới đèn.
0:26, Duy cắm ổ cứng vào máy, sao lưu toàn bộ log, hash, email, bản scan, hồ sơ chi quỹ, lịch sử chỉnh sửa camera. Anh không nói nhiều. Chỉ thỉnh thoảng gõ vài chữ ngắn, đổi tên file, đặt lịch gửi tự động. Danh sách người nhận hiện dần trên màn hình: chủ tịch hội đồng quản trị, trưởng ban kiểm toán, công ty bảo hiểm vụ cháy cũ, phòng điều tra tội phạm kinh tế, sở lao động, và một luật sư chuyên hồ sơ nhận dạng giả mà Duy quen từ một lần xử lý dữ liệu cho báo chí.
“8:00 sáng,” anh nói. “Nếu trước đó có ai mở, tải xuống, hay cố xóa lần nữa, toàn bộ gói này tự gửi đi.”
Tôi đứng dậy, chân tê như vừa bước xuống khỏi một chuyến xe đường dài. “Tôi muốn tự quay lại đó.”
Duy nghiêng đầu nhìn tôi. “Cô định làm gì?”
Tôi cầm lại thẻ nhân viên rách góc, nhét vào túi áo khoác. “Lấy cái tên của tôi ra khỏi ngôi mộ người khác.”
8:11 sáng hôm sau, tôi bước vào sảnh kính nơi hôm qua mình bị kéo ra. Máy lạnh vẫn thổi xuống thứ hơi lạnh có mùi thảm mới và nước lau sàn chanh giả. Quầy lễ tân im hơn thường lệ. Hai nhân viên bảo vệ nhìn tôi rồi nhìn sang nhau, không ai đưa tay chặn. Có lẽ email 8:00 đã đi.
Victoria đang đợi trong phòng họp nhỏ cạnh khu tài chính. Bà ta mặc bộ suit màu xám khói, tóc cuốn gọn hơn hôm qua, nhưng quầng dưới mắt được che quá kỹ nên mặt phấn hơi dày. Trên bàn là một phong bì trắng phẳng lì.
“Tôi nghĩ cô sẽ quay lại,” bà ta nói, tay đẩy phong bì về phía tôi. “$12,000. Ký nhận, rời thành phố, chuyện này dừng ở đây.”
Tôi không ngồi. Tôi đặt xuống bàn ba thứ: bản sao lệnh hỏa táng, email tuyển dụng tám ngày sau vụ cháy, và phiếu tiếp nhận lao động có cái tên Mai Trúc viết tay bằng mực xanh nhòe.
Victoria không chạm vào giấy ngay. Bà ta chỉ nhìn. Màu trên môi bà ta nhạt đi trước tiên.
“Bà chọn tôi vì tôi không có ai đi tìm,” tôi nói.
Bà ta kéo ghế đứng bật dậy. Chân ghế cào lên sàn kính một tiếng chói như kim loại bị bẻ. “Cô không biết mình đang nói gì.”
“Tôi biết người phụ nữ ba năm trước đã chết vì muốn đưa báo cáo này ra ngoài.”
Móng tay đỏ của bà ta quặp lấy mép giấy. “Cô chỉ là một con bé được tôi kéo khỏi vũng bùn.”
Tôi nhìn thẳng vào mắt bà ta. “Và bà gọi việc nhét tôi vào tên một người chết là giúp đỡ?”
Victoria chồm người qua bàn, giật tập giấy lên như muốn xé. Đúng lúc đó, điện thoại bà ta rung liên tục. Một cuộc. Hai cuộc. Ba cuộc. Ánh sáng màn hình phản lên viên nhẫn ở ngón áp út. Bà ta nhìn xuống. Mật khẩu nhập sai ngay lần đầu tiên. Tài khoản công ty đã bị khóa.
Cửa phòng bật mở.
Người bước vào đầu tiên là ông Hàn, trưởng ban kiểm toán, áo sơ mi chưa kịp cài lại nút cổ, theo sau là luật sư nội bộ, hai điều tra viên mặc thường phục và một nữ chuyên viên nhân sự ôm nguyên hộp hồ sơ cũ. Gương mặt ai cũng trắng lạnh dưới dải đèn LED.
Ông Hàn đặt xuống bàn một phong bì niêm phong màu nâu.
“Bà Victoria Hạ,” ông nói, giọng thấp và rất rõ, “bà không được chạm vào điện thoại, máy tính hay bất kỳ hồ sơ nào nữa.”
Cả căn phòng im đến mức nghe được tiếng máy lạnh thổi qua khe cửa. Victoria nhìn tôi, rồi nhìn xấp giấy trước mặt, như thể phải mất vài giây bà ta mới nhận ra người đứng bên kia bàn không quay lại để xin việc, xin tiền, hay xin tha.
Một điều tra viên mở phong bì. “Chúng tôi có lệnh thu giữ dữ liệu và triệu tập bà để làm rõ hành vi biển thủ, làm giả hồ sơ nhân sự, cản trở điều tra và che giấu nhận dạng thi thể trong vụ cháy tầng B3 ngày 14 tháng 8.”
Victoria lùi một bước. Gót giày chạm vào chân ghế. “Cô ta hack hệ thống. Chỗ này không hợp pháp.”
Duy không có ở đó, nhưng câu trả lời đã nằm sẵn trong tài liệu ông Hàn cầm trên tay: log hệ thống chứng minh dữ liệu gốc vẫn luôn tồn tại trong kho lưu trữ chưa bị ghi đè, còn bộ phận pháp chế thì đã khôi phục bản sao máy chủ từ bản backup ngoài hiện trường lúc 7:42 sáng, trước khi tôi bước chân vào tòa nhà.
Không còn chỗ để đổ sang một căn phòng trọ cũ trong hẻm.
Tới 9:03, máy tính của Victoria bị niêm phong. 9:18, két quỹ mở ra trước camera, đối chiếu trực tiếp với sổ chi. 9:41, nữ chuyên viên nhân sự tìm thấy trong kho tài liệu cứng một túi hồ sơ ghi tên tôi nhưng bên trong là những giấy tờ có ảnh tôi, chữ ký tôi, và ngày cấp trùng sau ngày người phụ nữ kia đã bị khai tử. 10:26, công ty phát thông báo nội bộ hủy quyết định sa thải với lý do hồ sơ kỷ luật được lập trên bằng chứng đã bị thay thế trái phép.
Đến 2:40 chiều, chính hai bảo vệ đã lôi tôi đi hôm trước lại đứng hai bên khi Victoria bước qua sảnh kính với cổ tay bị giữ thấp trước bụng. Không ai thì thầm lần này. Mọi cái nhìn đều bám theo đôi giày xám của bà ta lướt trên nền đá bóng, qua đúng màn hình lớn nơi hôm qua gương mặt tôi bị đóng khung như một bản án.
Màn hình hôm nay chiếu bảng thông báo lỗi hệ thống camera chờ giám định.
Không có ai đứng cạnh để giải thích cho bà ta.
Ba ngày sau, luật sư của ban kiểm toán gửi cho tôi thêm một tập tài liệu từ kho lưu trữ bảo hiểm. Trong đó có ảnh chiếc đồng hồ đeo tay được tìm thấy trên thi thể bãi xe năm ấy. Mặt sau khắc hai chữ nhỏ: L.A. Chủ sở hữu cũ của nó là Lâm An, chuyên viên kiểm soát nội bộ, 27 tuổi. Cô ấy không phải tôi. Không cùng quê quán. Không cùng ngày sinh. Chỉ có gương mặt tương tự đến rợn người và cùng một thói quen cúi đầu khi nghe người khác nói. Victoria đã dùng chiếc đồng hồ, đồng phục và thẻ ra vào để biến phần còn lại của một con người thành cái tên tiện lợi cho bà ta.
Công ty môi giới từng đưa tôi vào làm đã giải thể hai năm trước. Nhưng qua hồ sơ thanh toán, người ta lần ra khoản phí $3,200 mà Vera Holdings trả để yêu cầu một hồ sơ lao động “sạch quan hệ thân nhân”. Trung tâm việc làm cũ dưới tỉnh gửi lên bản sao sổ tiếp nhận. Ở đó, ngay dưới ảnh thẻ nhòe màu, tên tôi vẫn còn: Mai Trúc.
Tôi nhận lại nó trong một phong bì mới của cơ quan hộ tịch tạm thời vào chiều thứ sáu. Tờ giấy còn mùi mực in và mùi giấy nóng từ máy ép. Ngón tay chạm lên hai chữ ấy lâu hơn mức cần thiết. Không có nhạc. Không có ai vỗ tay. Chỉ có quạt trần ở văn phòng hành chính quay chậm và tiếng bút lách cách của người ngồi bàn bên.
Một tuần sau nữa, tôi đến nghĩa trang lưu tro ngoài rìa thành phố. Trời âm, gió mang mùi đất ẩm và mùi nhang cũ. Hàng ô lưu cốt xếp cao, lạnh, đều nhau như những ngăn kéo không ai muốn mở. Ở dãy thứ tư, ô số 118 vẫn dán tấm bảng kim loại khắc cái tên tôi đã mang suốt ba năm.
Tôi đứng nhìn nó rất lâu.
Không có cách nào biết tro bên trong thật sự là của Lâm An hay của một người khác cũng bị đẩy qua đời bằng hồ sơ tắt gọn. Cảnh sát đang đào lại vụ cháy, còn công ty đang bị lục từ quỹ tiền mặt đến hệ thống tuyển dụng. Những việc đó sẽ chạy tiếp bằng con dấu, bằng biên bản, bằng lịch triệu tập và báo cáo kiểm toán.
Phần của tôi chỉ có một chiếc thẻ nhân viên rách góc, một cuốn sổ da xám sờn mép và một tờ giấy mang tên Mai Trúc gấp trong túi áo.
Tôi đặt chiếc thẻ cũ xuống bệ đá dưới ô tro.
Nhựa thẻ chạm mặt đá phát ra tiếng khẽ đến mức gần như không nghe thấy.
Gió lùa qua hành lang nghĩa trang làm những chân nhang tàn rung lên, rắc một lớp bụi đỏ mỏng trên mu bàn tay. Trên tấm bảng kim loại, cái tên cũ của tôi lặng im dưới ánh chiều xám. Phía dưới nó, chiếc thẻ công ty nằm chéo, dây đeo xanh sẫm buông xuống như một mẩu đời ai đó vừa trượt khỏi cổ tay và cuối cùng cũng thôi không quay lại nữa.
